İklim
İklim Haritası
Ekleyen : admin Okunma : 850
Ekl.: 20-03-2014 Gün.: 20-03-2014

Bu Yazıda Neler Var

  • İklim Nedir
  • İklimleri Meydana Getiren Etmenler
  • İklim Tipleri
  • Dünyada Görülen İklim Tipleri
  • A. Sıcak Kuşak İklimleri
  •  * Sıcak Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri
  • A.1. Ekvatoral İklim
  •  + Ekvatoral İklimin Özellikleri
  •  + Ekvatoral İklimin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Ekvatoral İklimin Görüldüğü Yerler
  • A.2. Yazları Yağışlı Tropikal İklim (Savan)
  •  + Savan İklimi Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Savan İkliminin Görüldüğü Yerler
  • A.3. Muson İklimi
  •  + Muson İkliminin Özellikleri
  •  + Muson İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Muson İkliminin Görüldüğü Yerler
  • A.4. Çöl İklimi
  •  + Çöl İkliminin Özellikleri
  •  + Çöl İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Çöl İkliminin Görüldüğü Yerler
  • B. Ilıman Kuşak İklimleri
  •  * Ilıman Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri
  • B.1. Akdeniz İklimi
  •  + Akdeniz İkliminin Özellikleri
  •  + Akdeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Akdeniz İkliminin Görüldüğü Yerler
  • B.2. Ilıman Kuşak Okyanus İklimi
  •  + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Özellikleri
  •  + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Görüldüğü Yerler
  • B.3. Ilıman Kuşak Karasal İklim
  •  + Ilıman Kuşak Karasal İklimin Özellikleri
  •  + Ilıman Kuşak Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Ilıman Kuşak Karasal İkliminin Görüldüğü Yerler
  • C. Soğuk Kuşak İklimleri
  • C.1. Soğuk Kuşak Karasal İklim
  •  + Yazı ve Kışı Soğuk Karasal İklim
  •  + Yazları Sıcak Karasal İklim
  •  + Soğuk Kuşak Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Soğuk Kuşak Karasal İklimin Görüldüğü Yerler
  • C.2. Tundra İklimi
  •  + Tundra İkliminin Özellikleri
  •  + Tundra İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Tundra İkliminin Görüldüğü Yerler
  • C.3. Kutup İklimi
  •  + Kutup İkliminin Özellikleri
  •  + Kutup İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Kutup İkliminin Görüldüğü Yerler
  • Türkiyede Görülen İklim Tipleri
  • 1. Karadeniz İklimi
  •  + Karadeniz İkliminin Özellikleri
  •  + Doğu Karadeniz Tipi
  •  + Orta Karadeniz Tipi
  •  + Batı Karadeniz Tipi
  •  + Karadeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  •  + Karadeniz Bölgesi Bitki Katları
  • 2. Akdeniz İklimi
  •  + Akdeniz İkliminin Özellikleri
  •  + Asıl Akdeniz Tipi
  •  + Bozulmuş Akdeniz Tipi (Marmara Tipi)
  •  + Akdeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü
  • 3. Karasal İklim
  •  + Karasal İklimin Özellikleri
  •  + İç Anadolu Tipi
  •  + Güneydoğu Anadolu Tipi
  •  + Doğu Anadolu Tipi (Yazın Yağışlı Tip)
  •  + Doğu Anadolu Tipi (Yazları Kurak Tip)
  •  + Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü
  • İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri
  • 1. İklimin Doğal Bitki Örtüsüne Etkisi
  • 2. İklimin Tarım Koşullarına Etkisi
  • 3. İklimin Toprak Oluşumuna Etkisi
  • 4. İklimin Kara ve Deniz Sularına Etkisi
  • 5. İklimin Yer şekillerine Etkisi
  • 6. İklimin Nüfus ve Yerleşmeler Üzerine Etkisi
  • 7. İklimin Konut Tiplerine Etkisi
  • 8. İklimin Turizme Etkisi
  • İlgili Yazılar

    01 | Türkiyede Görülen İklim Tipleri
    02 | Karasal İklim
    03 | Akdeniz İklimi
    04 | Karadeniz İklimi
    05 | Mevsim
    06 | İklimin Etkileri
    07 | İklim
    08 | İklim Kuşağı
    09 | Ekvatoral İklim
    10 | Kutup İklimi
    11 | Savan İklimi
    12 | Tundra İklimi
    13 | Muson İklimi
    14 | Ilıman Kuşak İklimleri
    15 | Çöl İklimi
    16 | İklim Tipleri
    17 | Kış
    18 | İlkbahar
    19 | Soğuk Kuşak İklimleri
    20 | İklimin Turizme Etkisi
    21 | Sıcak Kuşak İklimleri
    22 | İklimin Nüfus ve Yerleşmeler Üzerine Etkisi
    23 | İklimin Toprağa Etkisi
    24 | Yaz
    25 | İklimin çevre üzerine etkileri

    Sponsorlu Bağlantılar

    İklim Nedir

    Geniş bir bölge içinde ve uzun yıllar boyunca değişmeyen ortalama hava koşullarına iklim denir. Hava durumu ne beklediğimiz; iklim ise ne elde ettiğimizdir. Hava durumu kısa bir zaman periyodundaki atmosfer koşullarıdır. Örneğin bugünün havası ya da bu haftanın havasından söz ederiz. İklim, uzun bir zaman periyodu içinde her gün gerçekleşen hava olaylarının toplamını ve ortalamasını temsil eder.
     
    Akdeniz'de yaşayanlar beyaz bir kış özlemi duyarken; Doğu Anadolu'da yaşayanlar ise daha az karlı ve ılık bir kış hayal edebilirler. Mart ayında Antalya'ya veya Palandöken'e seyahat ederken valizimizi neden farklı hazırlarız? Bu örnekler bize iklim bilgisini hayatımızda nasıl kullandığımızı gösterir. İlave olarak; Evlerimiz yaşadığımız yerin iklimine uygun olarak dizayn edilirler.

    Çiftçiler ilkbaharın son donlarından sonbaharın ilk donlarına kadar büyüme sezonu uzunluğuna göre plan yaparlar. Sirketler ısı gereksinimlerini kışın ısınmak için ve yazın soğutmak için ne beklediklerine göre ayarlarlar. İklimbilimci iklimin etkisini açıklamaya ve keşfetmeye çalışır. Toplum da bu şekilde kendi aktivitelerini planlayabilir, binalarını ve iç mekanlarını dizayn edebilir ve karşıt koşulların etkilerine hazırlıklı bekler.
     
    İklim çalışmalarında yeterli veri varsa 30 yıllık ortalamalar kullanılır ve bunlara adı verilir. Değişkenlik kavramını anlamadıkça normal kavramı da kendi içinde yanlış anlaşılabilir. Örneğin birçok kişi Antakya ili için yazları sıcak ve kurak havanın normal olduğunu düşünürken tarih ve klimatoloji bize bunun tüm hikaye olmadığını söylüyor. Antakya' da yazları sıcak ve kurak hava sık görülmesine rağmen Ağustos 1941' de, Haziran 1945'te, ve Mayıs 2001'de, seller zararlara sebep olmuştur.

    Klimatoloji, iklimi meydana getiren meteorolojik parametrelerin analizini yapar.
     
    Farklı iklimlerin oluşum nedenlerini ve iklimde meydana gelen değişimleri inceler. Çünkü iklim gıda üretimi ve güvenliği, suyun varlığı ve kalitesi, barınma ve yaşama ortamı açısından hayati önem taşıyan doğal bir kaynaktır. İklim aynı zamanda ekstrem hava olayları ile kendini gösteren potansiyel bir tehlikedir.
     
    İklim bilgisi bu olayların etkisini azaltmak için de gereklidir. “Eğer bugünün iklim durumunu bilirsek ve bunun yakın geçmişle olan farkını ortaya koyabilirsek, gelecek için planlar yapmaya başlayabiliriz.” (G.O.P.Obasi, 2001). Gerçekten de bu konuda son yıllarda ortaya çıkan beceriler sosyo-ekonomik aktivitelerin planlanıp düzenlenmesine yardımcı olmaktadır.
     
    Güneşten gelen kısa dalga radyasyon yer yüzeyi tarafından absorbe edilmekte ve yer yüzeyini ısıtmaktadır. Daha sonra uzun dalga radyasyon olarak geri yansımakta, ve atmosfer ısınmaktadır. cisimlerde moleküllerin hareketiyle ilgili bir iç enerjidir. ise ısının dışarıya karşı yaptığı etkinin bir göstergesidir. Çeşitli nedenlerden dolayı yeryüzü farklı ısınmaktadır. Bu farklı ısınma atmosferde de sıcaklık farklılıkları meydana getirerek hava hareketlerine neden olmakta ve çeşitli meteorolojik olayları tetiklemektedir.

    İklimleri Meydana Getiren Etmenler

    Bunlar; kara-deniz, deniz-buz, deniz-hava etkileşimleri, volkanik gazlar, insan aktiviteleri, arazi kullanımı, gelen ve yansıyan ışınlar v.s.dir. Bu elemanlar tek başlarına ve birbirleri ile ilişki halinde atmosferi etkilemekte; kısa vadede hava olaylarını, uzun vadede ise dünya üzerinde çok çeşitli iklim tiplerinin oluşmasını sağlamaktadırlar.

    İklim Tipleri

    Dünyada Görülen İklim Tipleri

    Bir yerde benzer sıcaklık, basınç, rüzgar, nemlilik ve yağış özelliklerinin uzun süre etkili olmasıyla iklim tipleri belirmektedir. İklimi oluşturan bu öğelerden birinin ya da ikisinin farklı olması, değişik iklim tiplerinin ortaya çıkmasına neden olur.
    Dünya’da görülen iklimler, sıcak kuşak iklimleri, ılıman kuşak iklimleri ve soğuk kuşak iklimleri olarak üç ana bölümde toplanır.

    A. Sıcak Kuşak İklimleri

     * Sıcak Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri

    1. Yıllık sıcaklık ortalamaları 20°C’nin üstündedir.
    2. Sıcaklık farkları Ekvator’dan uzaklaşdıkça artar.
    3.  Soğuk mevsim yoktur.
    4.  Yağış özellikleri farklılık gösterir.

    A.1. Ekvatoral İklim

     + Ekvatoral İklimin Özellikleri

    Yıllık sıcaklık ortalamasının 20°C’nin üstünde olduğu ekvatoral iklimde yıl boyunca yaz koşulları yaşanır.
    Güneş ışınları, yıl boyunca dik ve dike yakın açılarla geldiğinden yıllık sıcaklık farkı azdır.
    Yıl boyunca yükseltici hava hareketlerine bağlı olarak konveksiyonel yağış görülür.
    Yıllık yağış miktarı 2000 mm’nin üzerindedir. Her mevsimin yağışlı olduğu ekvatoral bölge akarsularının rejimleri düzenlidir ve yıl boyunca bol su taşır. Güneş ışınlarının dik geldiği Mart ve Eylül aylarında yağışlar artar. Bu nedenle ekinokslarda (21 Mart – 23 Eylül) akarsularda kabarma olur.

    Konveksiyonel Yağış : Isınan havanın yükselerek soğuması ile oluşan yağışlardır.

    UYARI : Ekvatoral iklimde yıllık sıcaklık farklarının az olması güneş ışınlarının yere değme açılarının az değişmesiyle, günlük sıcaklık farklarının az olması ise nem oranının yüksek olmasıyla ilgilidir.

     + Ekvatoral İklimin Doğal Bitki Örtüsü

    Yıl boyunca sıcaklık ve nem koşulları elverişli olduğundan sürekli yeşil kalabilen yayvan yapraklı ağaçlardan oluşan gür ormanlardır. Yağmur ormanları adı verilen bu ormanlardaki ağaçların boyu yağış miktarının fazla olması nedeniyle 40-60 m lere kadar çıkabilir. Ormanaltı floarası da çok zengindir.

    Ormanaltı Florası : Orman örtüsü altında loş ortamda yetişen, çoğunlukla ot ve sarmaşık türlerinin oluşturduğu bitki topluluğudur.

     + Ekvatoral İklimin Görüldüğü Yerler

    10° Kuzey ve Güney enlemleri arasında,
    Güney Amerika’da Amazon Havzası’nda,
    Afrika’da Kongo Havzası’nda ve Gine Körfezi kıyılarında,
    Asya’da Endonezya Adaları’nda görülür.

    A.2. Yazları Yağışlı Tropikal İklim (Savan)

    Yıllık sıcaklık ortalaması 20°C’nin üstündedir.
    Yazlar sıcak ve yağışlı, kışlar sıcak ve kurak geçer
    Güneş ışınlarının dik açıyla geldiği yaz aylarında konveksiyonel yağışlar görülür.
    Kış aylarında subtropikal yüksek basıncın (DYB) etkisinde kaldığından kış kuraklığı belirgindir.
    Yıllık yağış miktarı 1000 mm civarındadır.

    UYARI : Savan ikliminde günlük sıcaklık farkları, nemlilik nedeniyle yazın az, kışın fazladır.

     + Savan İklimi Doğal Bitki Örtüsü

    Yaz yağışlarıyla yeşeren, uzun boylu, gür ot topluluklarıdır. Bunlara savan adı verilir. Savanlar arasında yer yer kurakçıl ağaçlar görülür. Akarsu boylarında ise galeri ormanları görülür.

    Galeri Ormanları : Savanlardaki, küçük akarsu boylarında görülen, çoğunlukla 50-100 m genişliğinde, bir akarsu ağı biçiminde uzanan ve sürekli yeşil kalabilen nemli ormanlardır. Galeri ormanları olarak adlandırılmalarının nedeni, ağaçların, akarsuyun üstünü bir galeri şeklinde kapatmasıdır.

     + Savan İkliminin Görüldüğü Yerler

    10° enlemleri ile dönenceler arasında,
    Orta Amerika’da,
    Sahra Çölü ile Ekvatoral Afrika arasında,
    Güney Afrika’da,
    Güney Amerika’da,
    Kuzey Avustralya’da,
    Madagaskar’ın batısında görülür.

    A.3. Muson İklimi

     + Muson İkliminin Özellikleri

    Kış sıcaklığı 10°C - 20°C arasında değişir. Yıllık sıcaklık ortalaması 20°C nin üstündedir.
    Muson rüzgarlarının etkisiyle yazlar sıcak ve bol yağışlı geçer. Kışlar ise ılık ve kuraktır.
    Çoğunlukla 2000 – 5000 mm arasında değişen yıllık yağış miktarı bazı yerlerde 10000 mm’yi geçmektedir. Örneğin Hindistan’ın Çerapunçi kasabasında yıllık yağış miktarı 12000 mm’yi bulmaktadır.
    Yaz aylarında orografik yağışlar görülür.

    Orografik Yağışlar : Muson iklimi : Nemli hava kütlelerinin bir dağ yamacına çarparak yükselmesi sonucunda oluşan yağışlardır.

     + Muson İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Yağışın fazla olduğu yerlerde, kış aylarında yapraklarını döken yayvan yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar görülür. Bu ormanlara muson ormanları denir.

     + Muson İkliminin Görüldüğü Yerler

    Güney, Doğu ve Güneydoğu Asya kıyılarında,
    Madagaskar’ın doğusunda,
    Avustralya’nın kuzeydoğusunda,
    Kuzey Amerika’nın güneydoğu kıyılarında görülür.

    A.4. Çöl İklimi

     + Çöl İkliminin Özellikleri

    Günlük ve mevsimlik sıcaklık farklarının azla olması karakteristik özelliğidir.
    Yağışlar yok denecek kadar azdır.
    Sıcaklık farklarının fazla olması, kayaların fiziksel olarak parçalanıp ufalanmasına neden olur.
    Kimyasal çözülme yetersiz olduğundan toprak oluşumu zordur.

     + Çöl İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Kuraklığa uyum sağlamış olan kurakçıl otlar ve çalılardan oluşur. Kuraklığa en iyi uyum sağlamış bitkiler, gövdesinde çok miktarda su biriktirebilen kaktüslerdir. Üzerlerindeki küçük dikenler, bitkinin ısı kaybını azaltmaktadır. Ayrıca yer altı sularının yüzeye çıktığı yerlerde vahalar oluşmuştur.
    Vaha : Çöllerde suyun bulunduğu, bitkilerin yetişebildiği, insanların yerleşip barındığı yerdir. Vahalar akarsu boylarında, kuyuların açıldığı yerlerde, büyük su kaynakları yanında gelişmiştir.

     + Çöl İkliminin Görüldüğü Yerler

    Asya Kıtası’nda; Arabistan, Gobi, Taklamakan Çöllerinde,
    Kuzey Amerika’da; Kaliforniya, Nevada, Kolorado, Meksika Çöllerinde,
    Afrika’da; Büyük sahra, Kalahari, Namibya Çölleri’nde,
    Avustralya’da; Büyük Kum Çölü’nde,
    Güney Amerika’da; Atakama Çölü’nde görülür.

    UYARI : Çöllerin en büyük bölümü Kuzey yarım Küre’dedir. Bu durum, karaların Kuzey Yarım Küre’de Güney Yarım Küre’den daha fazla olmasının sonucudur.

    B. Ilıman Kuşak İklimleri

     * Ilıman Kuşak İklimlerinin Ortak Özellikleri

    Yıllık sıcaklık ortalamaları 20°C’nin altındadır.
    Sıcaklık farkları belirgindir.
    4 mevsim yaşanır.

    B.1. Akdeniz İklimi

     + Akdeniz İkliminin Özellikleri

    Yazları sıcak ve kurak geçer.
    Yıllık ortalama sıcaklık 18°C - 20°C arasında değişir.
    Yazın genişleyen subtropikal antisiklon (DYB), Akdeniz iklim bölgesinde yaz kuraklığını belirginleştirir.
    Kışlar ılık ve yağışlıdır. Çünkü kış aylarında gezici alçak basınçlar cephesel yağışlara neden olur.
    Yıllık ortalama yağış miktarı 600-1000 mm arasında değişir ve yağış rejimi düzensizdir.
    Kar yağışı ve don olayı ender görülür.

    Don Olayı : Havanın açık ve durgun olduğu kış gecelerinde aşırı ısınma nedeniyle toprak donar. Don olayı tarımsal üretime büyük ölçüde zarar verir. Karasal bölgelerde don olayı sık görülür.

     + Akdeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Kısa, bodur ağaç ve çalılardır. Bu bitki örtüsüne maki adı verilir. Yaz kuraklığına uyum sağladığından yaprakları genellikle sert, tüylü, ince ve uzundur.
    Zeytin, defne, keçiboynuzu, mersin, lavanta, kekik ve zakkum maki bitki topluluğu içinde yer alır.

     + Akdeniz İkliminin Görüldüğü Yerler

    Akdeniz çevresindeki ülkelerde,
    Güney Portekiz kıyılarında,
    Afrika’da Kap Bölgesi’nde,
    Güneybatı Avustralya kıyılarında,
    Orta Şili’de,
    Kuzey Amerika’da Kaliforniya yöresinde,
    Güney Afrika Cumhuriyeti’nin Güney kıyılarında görülür.

    UYARI : Akdeniz iklimi genellikle 30°-40° enlemleri arasında görülür.

    B.2. Ilıman Kuşak Okyanus İklimi

     + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Özellikleri

    Orta Kuşak kıtalarının batı kıyılarında, batı rüzgarlarının ve sıcak su akıntılarının etkisiyle gelişen bir iklim tipidir.
    Yıllık ortalama sıcaklık 20°C’nin altındadır.
    Sıcaklık farkları belirgin değildir.
    Yazlar serin ve yağışlı, kışlar ılık ve yağışlı geçer.
    Her mevsim yağışlıdır. Sonbahar ve kış yağışları daha belirgindir.
    Kar yağışı ve don olayı ender görülür.
    Kış aylarında cephesel, yaz aylarında hem cephesel hem de yükselim yağışları görülür.

    UYARI : Okyanus ikliminin belirmesinde temel etken batı rüzgarları ve sıcak su akıntılarıdır.

     + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Yayvan ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan karma ormanlardır.
    Yer yer çayırlar görülür.

     + Ilıman Kuşak Okyanus İkliminin Görüldüğü Yerler

    Kuzey Amerika’nın batı ve güneydoğu kıyılarında,
    Güney Amerika’nın güneybatı kıyılarında,
    Batı Avrupa’nın Atlas Okyanusu kıyılarında,
    Yeni Zellanda’da,
    Afrika’nın güneyinde,
    Avustralya’nın doğusunda,
    Tasmanya’da görülür.

    B.3. Ilıman Kuşak Karasal İklim

     + Ilıman Kuşak Karasal İklimin Özellikleri

    Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer.
    Günlük ve mevsimlik sıcaklık farkları belirgindir.
    En yağışlı mevsim ilkbahardır.
    Don olayı sık görülür.
    Sıcak çöllerin kenarlarında görülen karasal iklimde yaz mevsimi kısa sürer.

    UYARI : Ilıman karasal iklimde kış aylarındaki yağış azlığı, termik yüksek basıncın etkili olmasına bağlıdır. Yazın görülen yağışlar ise konveksiyoneldir.

     + Ilıman Kuşak Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü

    İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığı ile sararan kısa boylu otlardır. Bunlara step ya da bozkır denir. Steplere Kuzey Amerika’da preri, Güney Amerika’da pampa adı verilir. Yüksek yerlerde yer yer iğne yapraklı ağaçlar görülür.

     + Ilıman Kuşak Karasal İkliminin Görüldüğü Yerler

    Kuzey ve Güney Amerika’nın iç kısımlarında,
    Anadolu’nun iç kısımlarında,
    Irak’ta,
    İran’da,
    Türkistan’da,
    Afrika’nın iç kısımlarında,
    Avustralya’nın iç kısımlarında görülür.

    C. Soğuk Kuşak İklimleri

    60° - 90° enlemleri arasında görülür.
    Sıcaklık yıl boyunca düşüktür.
    İklimin elverişsiz olması tarımı sınırlandırmaktadır.

    C.1. Soğuk Kuşak Karasal İklim

    Soğuk Kuşak Karasal İklimin Özellikleri
    Bu iklim iki alt bölüme ayrılır.

     + Yazı ve Kışı Soğuk Karasal İklim

    Yıllık sıcaklık farkları belirgindir.
    Yazlar soğuk, yer yer serin ve kısa, kışlar ise çok soğuk, uzun ve karlı geçer. Kar uzun süre toprakta kalır.
    En yağışlı mevsim yazdır ve konveksiyonel yağış görülür.
    Sıcaklık ortalamalarının Ekvator’a doğru gidildikçe artmasına bağlı olarak bu iklim tipi değişir ve yazları sıcak karasal iklime geçilir.

     + Yazları Sıcak Karasal İklim

    Kış sıcakları -10°C’nin altına inmez.
    Yaz sıcaklıkları 20°C nin üstüne çıkar.
    Yağış miktarı fazladır. İlkbahar ve yaz yağışları daha belirgindir.

     + Soğuk Kuşak Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü

    İğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlardır. Bu bitki örtüsüne tayga adı verilir.
    Yer yer çayırlar görülür.

     + Soğuk Kuşak Karasal İklimin Görüldüğü Yerler

    Soğuk kuşağın yazları sıcak karasal iklimi,
    ABD’nin kuzeydoğusunda,
    Kanada’da,
    Kuzey Çin’de,
    Mançurya’da,
    Rusya’da,
    Orta Sibirya’da görülür.
    Soğuk kuşağın yazları da soğuk karasal iklimi,
    Asya, Avrupa ve Amerika kıtalarının kuzeyinde, tundra ikliminin altında bir kuşak halinde görülür.

    C.2. Tundra İklimi

     + Tundra İkliminin Özellikleri

     Yazlar çok kısa ve serin geçer. Yaz sıcaklığı 10°C’nin üstüne çıkmaz.
     Yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır.
     Kışlar çok soğuk ve uzun geçer.
     Toprak kış aylarında donmuş haldedir.
     Yaz aylarında toprağın üst kısımlarında çözülmeler görülür ve bataklıklar oluşur.

     + Tundra İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Düşük sıcaklığa ve kuraklığa uyum sağlamış olan kısa boylu çalılar, otlar ve yosunlardır.
    Bu bitki örtüsüne tundra adı verilir.

     + Tundra İkliminin Görüldüğü Yerler

    60°-70° enlemleri arasında,
    Asya’da,
    Avrupa’da,
    Kanada’nın kuzey kısımlarında,
    Güney Amerika’nın güney kısımlarında görülür.

    C.3. Kutup İklimi

     + Kutup İkliminin Özellikleri

    Sıcaklık yıl boyunca 0°C’nin altındadır.
    Sıcaklığın düşük olması buharlaşmayı engellediği için yağış az ve kar biçimindedir.
    Sürekli donmuş halde olan toprak kar ve buz ile kaplıdır.

     + Kutup İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Toprak , sürekli kar ve buz örtüsü ile kaplı olduğu için bitki örtüsünden söz edilemez.

     + Kutup İkliminin Görüldüğü Yerler

    Kutuplar çevresinde,
    Grönland’da,
    Antartika’da görülür.

    Türkiyede Görülen İklim Tipleri

    Türkiye, matematik ve özel konumu nedeniyle çeşitli iklim tiplerinin görüldüğü bir ülkedir. Türkiye’de, çevresindeki denizlerin, kara kütlelerinin, basınç merkezlerinin, enlemin ve yeryüzü şekillerinin etkisiyle 3 ana iklim tipi belirmiştir. Ana iklim tipleri arasında her iki iklim tipinin de özelliğini taşıyan geçiş iklimleri görülür.

    1. Karadeniz İklimi

     + Karadeniz İkliminin Özellikleri

    Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde görülür.
    Her mevsim yağışlıdır. En çok yağış sonbahar ile kış aylarında düşer.
    Türkiye’de görülen iklimler içinde yıllık yağış miktarı en fazla olandır.
    Yazlar serin ve yağışlı, kışlar ılık ve yağışlı geçer.
    Yıllık sıcaklık farkı azdır.
    Bulutluluk oranı yüksek, güneşli gün sayısı azdır.
    Karadeniz iklimi yer şekillerinin farklılığı nedeniyle 3 alt tipe ayrılmıştır.

    UYARI : Karadeniz iklimi sıcaklık ve nem koşulları bakımından okyanusal iklime benzer. Bu iklim tipinde yağış miktarı dağların konumuna ve yükseltilerine bağlı olarak farklılık gösterir.

     + Doğu Karadeniz Tipi

    Dağların kıyıdan hemen sonra yükselmesi, uzanış yönleri ve bunların yağış getiren rüzgarlara dönük olması gibi etkenlerden dolayı Türkiye’nin ve bölgenin en yağışlı bölümüdür.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 14°C - 15°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 7°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 23°C
    Yıllık yağış miktarı 1500-2500 mm

     + Orta Karadeniz Tipi

    Bu bölümde dağlar kıyıdan uzaklaştığı ve yükseltileri azaldığı için yıllık yağış miktarı azalmıştır.
    Yıllık sıcaklık farkları azdır.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 14°C - 15°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 7°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 23°C
    Yıllık yağış miktarı : 700 – 900 mm

     + Batı Karadeniz Tipi

    Yaz ve kış sıcaklıkları Orta ve Doğu Karadeniz tipine göre biraz daha düşüktür.
    Yıllık yağış miktarı, Orta Karadeniz’dekinden daha azdır.
    Kar yağışı ile don olayı Doğu ve Orta Karadeniz’e göre daha sık görülür.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 13°C - 14°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 5°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 21°C
    Yıllık yağış miktarı : 1000-1500 mm

     + Karadeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Sıcaklık ve yağış koşulları gür ormanların ve ormanaltı florasının gelişmesini sağlamıştır. Ancak Orta Karadeniz Bölümü’nde yıllık yağış miktarının azalmasına bağlı olarak orman örtüsü zayıflar.

     + Karadeniz Bölgesi Bitki Katları

    Geniş yapraklı ağaçlardan oluşan orman
    Geniş ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan orman
    İğne yapraklı ağaçlardan oluşan orman
    Alpin çayırlar

    2. Akdeniz İklimi

     + Akdeniz İkliminin Özellikleri

    Yazları sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.
    Kar yağışı ve don olayı ender görülür.
    En yağışlı mevsim kış, en kurak mevsim yazdır.
    Yaz kuraklığı belirgindir.
    Akdeniz iklimi sıcaklık ortalamaları farklı olduğu için 2 tipe ayrılır.

    UYARI : Akdeniz ikliminin etki alanı Akdeniz Bölgesi’nde Toros Dağları’nın varlığı nedeniyle dar, Ege Bölgesi’nde ise dağların kıyıya dik uzanması nedeniyle geniştir.

     + Asıl Akdeniz Tipi

    Akdeniz ve Ege kıyılarında görülür.
    Dağların kıyıdan hemen sonra yükseldiği yerlerde yağış miktarı artar.
    Kış sıcaklığının en yüksek olduğu yerler Akdeniz kıyılarıdır.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 18°C - 19°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 8°C - 9°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 28°C - 30°C
    Yıllık yağış miktarı : 750 – 1000 mm

     + Bozulmuş Akdeniz Tipi (Marmara Tipi)

    Gelibolu Yarımadası ile Güney Marmara kıyılarında daha yaygın olan bu iklim tipi, Trakya’nın büyük bir bölümünde de görülür.
    Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında geçiş özelliği gösterir.
    Enlem farkı nedeniyle sıcaklık ortalamaları Asıl Akdeniz tipine göre düşüktür.
    Kar yağışı ve don olayı Asıl Akdeniz tipine göre daha sık görülür.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 12°C - 15°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 5°C - 6°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 24°C
    Yıllık yağış miktarı : 600 – 800 mm

    UYARI : Akdeniz İkliminin Marmara tipinde sıcaklıkların daha düşük olması, enlem farkı ve kuzeyden gelen rüzgarların etkisiyle açıklanır, Karadeniz ikliminin etkisiyle yaz yağışlarında artış görülür.

     + Akdeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü

    Kısa, bodur ağaç ve çalılardan oluşan makilerdir. Maki bütün yıl boyunca yeşil kalır.
    Makilerin yükselti sınırı enlemin etkisine bağlı olarak değişir.
    Akdeniz’de 700 – 800 m
    Ege’de 400 – 500 m
    Güney Marmara’da ise 250 – 300 m’dir.

    3. Karasal İklim

     + Karasal İklimin Özellikleri

    Kuzey Anadolu ve Toros Dağları denizel etkilerin iç bölgelere girmesini zorlaştırdığı için iç kesimlerde iklim karasallaşmıştır.
    Yıllık yağış miktarı az, sıcaklık farkları belirgindir.
    Karasal iklim, enlem ve yükselti farkı nedeniyle 3 tipe ayrılır:

    UYARI : Karasal iklimde yaz kuraklığının görülmesi, Akdeniz yağış rejiminin etkili olduğunu gösterir.

     + İç Anadolu Tipi

    İç Anadolu, İç Batı Anadolu, Göller Yöresi ve Ergene Havzası’nda görülür.
    Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer.
    En yağışlı mevsim ilkbahardır.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 10°C - 12°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 2°C - 4°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 25°C
    Yıllık yağış miktarı : 250 – 500 mm

     + Güneydoğu Anadolu Tipi

    Türkiye’nin en sıcak iklim bölgesidir.
    Yazlar çok sıcak, kurak ve uzun, kışlar ılık, yer yer soğuk ve kısa geçer.
    Yaz kuraklığının en belirgin olduğu bölgedir.
    Bölgenin batısında kış yağışları, doğusunda ilkbahar yağışları belirgindir.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 15°C – 19°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 1°C - 2°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :30°C den yüksek
    Yıllık yağış miktarı : 400 – 700 mm

     + Doğu Anadolu Tipi (Yazın Yağışlı Tip)

    Bölgenin yüksek bölümlerinde karasal iklim özellikleri daha belirgindir.
    Kışlar çok soğuk, karlı ve uzun, yazlar serin, yağışlı ve kısa geçer.
    En yağışlı mevsimler, yaz ve ilkbahardır.
    Kar yağışı ve don olayı çok sık görülür.
    Yükseltinin etkisiyle kar yağışı diğer bölgelere göre erken başlar.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 3°C - 6°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : -12°C’den düşük
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :21°C - 22°C
    Yıllık yağış miktarı : 400 – 600 mm

     + Doğu Anadolu Tipi (Yazları Kurak Tip)

    Bölgenin Çukurda kalan alanlarında (Yukarı Fırat, Orta ve Yukarı Murat Bölümleri) kış sıcaklığı biraz daha yüksektir. Ancak İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu tipine göre kışlar sert geçer.
    İlkbahar yağışları belirgindir.
    Yazlar daha sıcak ve kurak geçer.
    Bu iklim tipi yükseltisi düşük çöküntü ovalarında ve akarsularca derin yarılmış vadi tabanlarında görülür.
    Yıllık sıcaklık ortalaması : 12°C – 12°C
    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : -8°C
    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :25°C den yüksek
    Yıllık yağış miktarı : 300 – 500 mm

     + Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü

    İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığı ile fazla boy atmadan sararan ve step (bozkır) adı verilen bitki örtüsü geniş yer kaplar. Step alanlarının bir bölümü antropojendir.
    Yüksek yerlerde yer yer iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar bulunur. Dağ doruklarına yakın yerlerde düşük sıcaklık nedeniyle dağ çayırları yer alır.
    Antropojen Step (Bozkır) : Ağaçların tahrip edildiği alanlarda gelişen steplere antropojen step (bozkır) adı verilir.

    İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri

    İnsanların yaşantısını, ekonomik etkinliklerini belirleyen en önemli etken iklimdir.

    1. İklimin Doğal Bitki Örtüsüne Etkisi

    Bir bölgede ormanın bulunması, alt ve üst sınırının belirlenmesi doğrudan iklimin kontrolü altındadır. Ormanın yataydaki (enleme bağlı) ve dikeydeki (yükseltiye bağlı) üst sınırını sıcaklık belirler. Yağış ise orman örtüsünün alt sınırını belirleyen önemli bir iklim elemanıdır. Ayrıca yağış miktarı ormanın yoğunluğu üzerinde etkindir. Bir yerde bitki örtüsündeki çeşitlilik de iklim elemanlarına bağlıdır.

    2. İklimin Tarım Koşullarına Etkisi

    Bir bölgenin sıcaklık ve nem koşulları tarım ürünlerini, sulamaya duyulan gereksinimi etkilemektedir.Yaz kuraklığının belirgin olduğu bir yerde sulamaya duyulan gereksinim fazladır. Buna kuraklık sınırı denir.
    Tarımsal etkinlikleri sınırlandıran diğer bir etken de düşük sıcaklıktır.
    Sıcaklık kutuplara doğru ve yükseklere çıkıldıkça düşer. Belli bir yerden sonra tarımsal etkinlik sona erer. Ancak, bazı ürünler düşük sıcaklığa daha dayanıklı olduğundan tarım alanları kutuplara daha yakındır.

    UYARI : Tarımın yükselti sınırı, tropikal kuşakta 4000 m, Türkiye’de 2000 m civarındadır.

    3. İklimin Toprak Oluşumuna Etkisi

    Bir bölgedeki toprağın türü, oluşum süresi ve derinliği iklimle yakından ilişkilidir. Değişik iklim bölgelerindeki topraklar birbirinden farklıdır. Örneğin nemli bir bölgede yağışlar ve yüzey suları ile toprağın içindeki kireç ve mineraller yıkanır. Çöllerde ise yağış azlığı nedeniyle topraktaki yıkanma minimum düzeydedir.

    4. İklimin Kara ve Deniz Sularına Etkisi

    İklimin, karalardaki suların oluşumu ve özellikleri üzerinde önemli etkisi vardır. Akarsular, göller, yer altı suları ve kaynaklardan oluşan kara sularının fiziksel ve kimyasal özellikleri ile su potansiyelleri iklimle yakından ilişkilidir. İklim, akıntılar, denizlerin su sıcaklığı ve tuzluluk oranı üzerinde de etkilidir.

    5. İklimin Yer şekillerine Etkisi

    Bir bölgede etkili olan dış güçler (akarsular, buzullar, rüzgarlar) bölgenin iklim koşullarına bağlı olarak değişir.
    Örneğin Türkiye’de akarsuların oluşturduğu yer şekilleri yaygınken, İsveç, Norveç gibi soğuk enlemlerdeki ülkelerde buzul şekilleri yaygın olarak görülmektedir.

    6. İklimin Nüfus ve Yerleşmeler Üzerine Etkisi

    Yeryüzünde nüfusun dağılışı büyük ölçüde iklimin kontrolü altındadır. Nüfusun yatay dağılışı incelendiğinde, nüfusun yoğun olduğu ülkelerin Orta Kuşak’ta toplandığı görülür. Buna karşın sıcak ve kurak çöller ile kutuplarda nüfus yok denecek kadar azdır. Yerleşmelerin dikey dağılışı ise yükseltiye ve denize olan uzaklığa bağlıdır. Ayrıca nüfusa bağlı olarak yerleşmelerin yoğunluğu ve büyüklüğü de iklimle ilişkilidir.

    7. İklimin Konut Tiplerine Etkisi

    Bir yerin iklim koşulları ile konut tipleri ve yapı malzemesi arasında yakın bir ilişki vardır. Örneğin kar yağışının etkin olduğu yerlerde evler dik çatı yapılırken, sıcak ve kurak iklim koşullarının etkin olduğu yerlerde kalın duvarlı, küçük pencereli ve düz çatılı yapılır. Kent yerleşmelerinde ise yapılaşma, iklim koşullarından bağımsızdır.

    8. İklimin Turizme Etkisi

    Yıl boyunca sıcaklık koşullarının uygun olduğu kıyı bölgeleri deniz turizminin geliştiği yerlerdir. Örneğin Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde deniz turizmi çok gelişmiştir.
    Ayrıca yüksek dağlarda ve yüksek enlemlerdeki kar yağışına bağlı olarak yapılan kış turizmi de iklimin kontrolü altında gelişmiştir.

    UYARI : İklim özellikleri benzer bölgelerde;
    doğal bitki örtüsü,
    tarımsal etkinlikler,
    akarsu rejimleri,
    konut tipleri ve yapı malzemesi,
    turizm etkinlikleri,
    insanların gereksinimleri (giyim beslenme) benzer özellikler gösterir



    
    ..:: Online Uyeler ::..
    
    Bi soru sor